Wat is een roetfilter (DPF) en hoe verschilt het van een katalysator?

Een roetfilter is een onderdeel in het uitlaatsysteem van dieselvoertuigen. Het filtert fijnstof en roetdeeltjes uit de uitlaatgassen voordat die vrijkomen in de lucht. Fijnstof is schadelijk voor de gezondheid en het milieu, en moderne dieselauto’s zijn daarom verplicht uitgerust met een DPF. Sinds de invoering van de Euro 5-norm in 2009 is een roetfilter standaard op vrijwel elke nieuwe dieselauto, en bij de strengere Euro 6-norm zijn de eisen aan fijnstofuitstoot nog verder aangescherpt.

De filter bestaat uit een poreuze keramische of metallische drager die roetdeeltjes opvangt. De wanden van die structuur zijn net poreus genoeg om gassen door te laten, maar te dicht om vaste deeltjes te laten passeren. Het roet hoopt zich daardoor op aan de binnenkant. Om verstopping te voorkomen, wordt de filter regelmatig schoongebrand: bij hoge temperaturen verbranden de roetdeeltjes vanzelf, een proces dat regeneratie heet.

Er zijn twee soorten regeneratie. Bij passieve regeneratie gebeurt het automatisch tijdens snelwegritten, wanneer de uitlaattemperatuur hoog genoeg is. Bij actieve regeneratie spuit het motormanagement extra brandstof in om de temperatuur van de filter omhoog te brengen, ook als je rustig rijdt. Dit gebeurt periodiek en is meestal niet merkbaar voor de bestuurder.

Wat is het verschil met een katalysator?

Hoewel beide onderdelen in het uitlaatsysteem zitten, hebben ze een fundamenteel andere functie:

• Een katalysator zet schadelijke gassen chemisch om: koolmonoxide, stikstofoxiden en koolwaterstoffen worden via een katalytische reactie geneutraliseerd
• Een roetfilter vangt fysieke deeltjes op: fijnstof en roet blijven mechanisch achter in de poreuze wanden van de filter

Moderne dieselauto’s hebben vaak beide: eerst de katalysator, daarna de roetfilter. Soms zijn ze gecombineerd in een zogenaamde SDPF (Selective Catalytic Reduction + Diesel Particulate Filter), waarbij ook nog AdBlue (een ureumoplossing) wordt geinjecteerd om stikstofoxiden af te breken. Hoe geavanceerder het uitlaatsysteem, hoe meer edelmetaal er meestal in zit.

Wat zit er in een roetfilter?

Net als katalysatoren bevatten roetfilters edelmetalen, zij het in andere verhoudingen. Platina speelt de grootste rol, omdat het helpt bij de oxidatieve regeneratie van de filter: het verlaagt de temperatuur waarbij roet gaat verbranden, waardoor de regeneratie efficienter werkt. Palladium komt ook voor, vooral in nieuwere uitvoeringen, en rhodium is doorgaans minder aanwezig dan in een driewegkatalysator.

De hoeveelheid PGM in een DPF is doorgaans iets lager dan in een volledige driewegkatalysator, maar nog steeds significant genoeg om commercieel interessant te zijn. Bij ReactPGM verwerken we roetfilters in ons eigen laboratorium net zoals we dat met katalysatoren doen: malen tot poeder, mengen tot een homogene massa en analyseren via XRF. Pas dan weten we exact wat de inhoud is en kunnen we een eerlijke prijs vaststellen, gebaseerd op de actuele LBMA-dagkoersen.

Wanneer gaat een roetfilter kapot?

Een roetfilter kan verstopt raken als de regeneratie niet goed werkt. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij veelvuldig korte ritten in de stad, waarbij de uitlaattemperatuur te laag blijft voor een succesvolle regeneratie. Het roet hoopt zich dan op, waardoor de tegendruk toeneemt en de motor minder efficient gaat draaien. Symptomen zijn een verminderd motorvermogen, verhoogd brandstofverbruik en een waarschuwingslampje op het dashboard.

Soms wordt een roetfilter illegaal verwijderd, wat strafbaar is in Nederland en bij een APK-keuring direct wordt afgekeurd. Een defecte filter kan beter worden vervangen door een gecertificeerde monteur, en de oude filter verkocht aan een gespecialiseerde inkooppartij zoals ReactPGM. Zo herken je de waarde van het onderdeel in plaats van het bij het schroot te gooien.

Wat is een gebruikte DPF waard?

Een gebruikte roetfilter heeft, net als een katalysator, waarde door de edelmetalen erin. De exacte waarde hangt af van het merk, model en de hoeveelheid PGM. Vrachtwagen-DPF’s zijn doorgaans waardevoller dan die van personenauto’s vanwege hun grotere formaat en hogere PGM-gehalte. Meer weten over hoe dat werkt bij een katalysator? Lees dan ons artikel over hoe een katalysator werkt en wat erin zit.