Elektrische autos en de katalysatormarkt: wat verandert er?

Elektrische auto’s hebben geen katalysator

Een volledig elektrisch voertuig heeft geen verbrandingsmotor en dus ook geen uitlaatgassen. Daarmee vervalt de behoefte aan een katalysator of roetfilter. Als het wagenpark volledig elektrisch wordt, verdwijnt op termijn dus een van de grootste toepassingen van platina, palladium en rhodium. Voor inkooppartijen lijkt dat een existentiele dreiging: minder katalysatoren, minder werk.

Maar zo simpel is het verhaal niet. De daadwerkelijke afname van katalysatoren op de markt loopt aanzienlijk achter op de groei van EV-verkopen. Er is een lange wachtperiode tussen het moment dat een EV nieuw verkocht wordt en het moment dat een verbrandingsauto van de weg verdwijnt. Bovendien blijft een groot deel van het bestaande wagenpark nog jarenlang rijden.

Maar dat duurt nog tientallen jaren

De overgang naar elektrisch rijden gaat niet van de ene dag op de andere. In 2024 rijden er nog honderden miljoenen verbrandingsmotoren rond op de Europese wegen. Vooral vrachtwagens en zware voertuigen zullen nog decennia op diesel rijden. De gemiddelde levensduur van een auto is 10 tot 15 jaar, en bij vrachtwagens vaak nog langer. Dat betekent dat de markt voor katalysatoren en roetfilters nog minstens 15 tot 20 jaar relevant blijft, ook na een mogelijk verbod op nieuwe verbrandingsmotoren.

Daar komt nog bij dat tweedehands verbrandingsauto’s vaak doorrijden in landen buiten Europa, waar emissienormen minder streng zijn en EV-infrastructuur ontbreekt. Een Europese auto die hier wordt afgedankt, kan nog tien tot vijftien jaar rijden in Afrika of Oost-Europa, met de bijbehorende katalysator. Pas als die auto uiteindelijk wordt gesloopt, komt het materiaal in de recyclingketen terecht. De stroom katalysatoren blijft dus nog lang doorstromen.

Hybride voertuigen vullen het gat

Hybride voertuigen, die zowel een verbrandingsmotor als een elektrische motor hebben, winnen sterk aan populariteit. In Nederland heeft de overheid de subsidies voor volledig elektrische voertuigen versoberd, terwijl hybride modellen relatief aantrekkelijk blijven. Interessant genoeg bevatten hybride katalysatoren doorgaans meer edelmetalen dan die van puur brandstofaangedreven voertuigen.

Dat heeft een technische reden: de verbrandingsmotor van een hybride draait minder continu, vaak in korte stoten, en moet bij gebruik wel direct voldoen aan strenge emissienormen. Een katalysator die continu warmt en koelt heeft het zwaarder, en fabrikanten compenseren dat met meer edelmetaal en geavanceerdere chemische formules. Voor de inkoopmarkt betekent dit dat een hybride katalysator vaak waardevoller is dan een traditionele.

Nieuwe toepassingen voor platina

Platina speelt een sleutelrol in waterstoftechnologie, met name in brandstofcellen voor voertuigen en industriele toepassingen. Daarnaast blijft de vraag naar industriele katalysatoren in de petrochemie, farmaceutische industrie en chemische sector groot. Als de waterstofeconomie verder groeit, kan dit de vraag naar platina gedeeltelijk compenseren voor wat verloren gaat aan de automotive katalysatormarkt.

Ook elektrolysers, de installaties die water splitsen in waterstof en zuurstof om groene waterstof te produceren, gebruiken PGM als katalysator. Naarmate de waterstofeconomie volwassen wordt, ontstaat een nieuwe afzetmarkt voor platina en iridium. Dat verklaart waarom platinaprijzen zich vrij stabiel blijven houden, ondanks de daling van de automotive vraag.

Wat betekent dit voor de inkoopmarkt?

Op korte en middellange termijn verandert er weinig: de vraag naar gebruikte katalysatoren blijft groot en de PGM-markt blijft actief. Hybride voertuigen, vrachtwagens en industriele toepassingen zorgen voor blijvende aanvoer en vraag. Op langere termijn (zeg, 20 tot 30 jaar) zal de markt verschuiven, maar ook dan blijft de behoefte aan recycling van edelmetalen bestaan, alleen vanuit andere bronnen: brandstofcellen, elektrolysers, industriele katalysatoren, e-waste en batterijmaterialen.

Bij ReactPGM zien we deze transitie als een kans, niet als een bedreiging. We onderzoeken al hoe we onze expertise kunnen uitbreiden naar e-waste en batterijrecycling, allebei stromen waar zeldzame metalen in zitten en waar de vraag de komende jaren juist sterk groeit. De kerncompetentie blijft hetzelfde: analyseren, scheiden en terugwinnen van waardevolle metalen, en daar een eerlijke prijs voor betalen.

Meer weten over de metalen die dit alles drijven?

De waarde van katalysatoren staat of valt met de prijzen van palladium, platina en rhodium. Hoe die metalen precies werken, hoe de prijzen tot stand komen en welke rol ze in de toekomst zullen spelen: dat lees je in ons artikel over palladium, platina en rhodium: de metalen achter de waarde.